Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo khi Chính phủ ban hành Nghị định số 268/2025/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý cụ thể cho việc sử dụng ngân sách nhà nước nhằm thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo. Đây được xem là động lực mới giúp startup tiếp cận nguồn lực công một cách minh bạch, hiệu quả và có định hướng chiến lược.

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển kinh tế số và kinh tế xanh, nhu cầu hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp bằng các công cụ tài chính công ngày càng trở nên cấp thiết. Nghị định năm 2025 không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ nghiên cứu, mà còn mở rộng sang thương mại hóa sản phẩm, thử nghiệm công nghệ mới và thúc đẩy liên kết viện – trường – doanh nghiệp.

Mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực cho startup

Một trong những điểm đáng chú ý là cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo bằng ngân sách nhà nước. Thay vì phân bổ dàn trải, nguồn lực được tập trung vào các nhiệm vụ có khả năng tạo ra sản phẩm, giải pháp ứng dụng thực tiễn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ số, AI, năng lượng tái tạo và chuyển đổi xanh.

Startup có thể tham gia theo hình thức đồng thực hiện nhiệm vụ với viện nghiên cứu, trường đại học hoặc trực tiếp đề xuất giải pháp công nghệ. Điều này tạo điều kiện để doanh nghiệp trẻ không chỉ tiếp cận vốn mà còn nâng cao năng lực nghiên cứu, sở hữu trí tuệ và thương mại hóa.

Tăng tính linh hoạt, giảm rào cản thủ tục

Nghị định năm 2025 cũng hướng tới cải cách thủ tục, tăng quyền tự chủ cho tổ chức chủ trì nhiệm vụ. Cơ chế khoán chi, đánh giá theo kết quả đầu ra thay vì kiểm soát chi tiết từng khoản chi giúp startup linh hoạt hơn trong triển khai dự án.

Đặc biệt, cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) và chấp nhận rủi ro có kiểm soát được xem là bước tiến quan trọng. Đổi mới sáng tạo luôn đi kèm rủi ro, và việc Nhà nước chấp nhận mức độ rủi ro hợp lý sẽ tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ mới.

Nghị định quy định rõ các loại nhiệm vụ ĐMST. Ảnh minh họa.

Thúc đẩy hệ sinh thái đầu tư và thương mại hóa

Cùng với việc sử dụng ngân sách trực tiếp, Nghị định còn tạo cơ sở cho việc kết hợp nguồn vốn công với vốn tư nhân, hình thành mô hình “vốn mồi” (co-investment). Đây là công cụ quan trọng giúp thu hút quỹ đầu tư mạo hiểm tham gia vào các dự án đổi mới sáng tạo có tiềm năng cao nhưng còn thiếu bảo chứng thị trường.

Việc công nhận tài sản trí tuệ, kết quả nghiên cứu làm tài sản góp vốn cũng mở ra hướng đi mới cho startup công nghệ. Thay vì chỉ dựa vào tài sản hữu hình, doanh nghiệp có thể khai thác giá trị từ sáng chế, phần mềm, giải pháp kỹ thuật để gọi vốn và mở rộng quy mô.

Cơ hội và yêu cầu mới cho doanh nghiệp khởi nghiệp

Việc cụ thể hóa cơ chế hỗ trợ bằng ngân sách nhà nước trong năm 2025 tạo ra cơ hội lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch tài chính, quản trị và năng lực thực thi dự án.

Startup muốn tận dụng hiệu quả chính sách cần chủ động xây dựng hồ sơ năng lực rõ ràng, chiến lược phát triển dài hạn và khả năng chứng minh tác động kinh tế – xã hội của sản phẩm. Những doanh nghiệp có mô hình kinh doanh gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững sẽ có lợi thế lớn trong tiếp cận nguồn lực công.

Trong giai đoạn mới, ngân sách nhà nước không chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà còn là “đòn bẩy kích hoạt” cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Khi nguồn lực công được sử dụng đúng trọng tâm và doanh nghiệp đủ năng lực hấp thụ, làn sóng khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam năm 2025 sẽ có thêm động lực tăng trưởng mạnh mẽ.

CASIC TỔNG HỢP