Đổi mới và hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ tại Việt Nam. Khi thể chế được điều chỉnh theo hướng linh hoạt, minh bạch và phù hợp với cơ chế thị trường, cơ hội cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo ngày càng rộng mở.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Trung Hiếu, Trưởng Khoa Kỹ thuật Điện tử 1, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, cơ chế và chính sách phát triển khoa học, công nghệ cần được đổi mới mạnh mẽ để phù hợp với yêu cầu thực tiễn và xu thế cạnh tranh toàn cầu. Việc tháo gỡ các rào cản về tài chính, đầu tư và quản lý sẽ giúp các nhà khoa học, nhóm nghiên cứu và startup công nghệ mạnh dạn thương mại hóa sản phẩm.

Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng đã thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế trong cơ chế đầu tư, quản lý tài chính và chế độ đãi ngộ đối với đội ngũ trí thức. Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện thể chế nhằm xác lập mô hình tăng trưởng mới, tái cơ cấu nền kinh tế và lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính được xem là bước đi chiến lược. Đây cũng là tiền đề để hình thành thế hệ doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Một trong những điểm nhấn là yêu cầu đổi mới cơ chế phát triển khoa học, công nghệ theo nguyên tắc thị trường và chuẩn mực quốc tế; ưu tiên lao động sáng tạo; tháo gỡ các nút thắt trong hoạt động nghiên cứu và ứng dụng. Thể chế được xác định là yếu tố đi trước một bước, tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia, đồng thời mở ra không gian phát triển cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Tiến sĩ Chử Đức Hoàng, Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới Công nghệ Quốc gia (NATIF), cho biết việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế tài chính sẽ giúp giải phóng nguồn lực xã hội, thúc đẩy đầu tư cho nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ. Trong nhiệm kỳ vừa qua, NATIF đã tham mưu xây dựng hơn 80 văn bản quy phạm pháp luật, tiếp nhận nhiều đề xuất vay vốn và triển khai hỗ trợ các dự án công nghệ. Định hướng mới tập trung ưu tiên các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, gắn nguồn vốn với chỉ số đo lường hiệu quả cụ thể, tạo điều kiện cho doanh nghiệp công nghệ tiếp cận vốn minh bạch, hiệu quả.

Tiến sĩ Nguyễn Trung Hiếu (áo trắng) – Trưởng khoa, Khoa Kỹ thuật Điện tử 1 của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông.

Từ thực tiễn đào tạo và nghiên cứu, Tiến sĩ Nguyễn Trung Hiếu cho rằng khi cơ chế tự chủ được mở rộng, các trường đại học và viện nghiên cứu có thể chủ động hơn trong tổ chức, tài chính và chuyên môn. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường, tạo điều kiện hình thành các dự án khởi nghiệp xuất phát từ phòng thí nghiệm.

Các văn bản pháp lý mới đề cao tính tự chủ và trách nhiệm giải trình, đồng thời khuyến khích vận dụng sáng tạo trong quản lý khoa học công nghệ. Khi cơ chế rõ ràng và đồng bộ, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư có thể phối hợp hiệu quả hơn, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ bền vững.

Việc hoàn thiện chính sách không chỉ tạo động lực cho đổi mới sáng tạo mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Với nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện, môi trường khởi nghiệp công nghệ tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh mẽ, đóng góp thiết thực vào tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.

CASIC TỔNG HỢP