Việc Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Khung chỉ số quốc gia theo dõi, đánh giá tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là bước tiến trong quản lý vĩ mô, mà còn mở ra nền tảng quan trọng cho hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ tại Việt Nam. Đây được xem là công cụ chiến lược nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực bứt phá trong kỷ nguyên số.

Khẳng định vị thế trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu

Ngày 16/9/2025, Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) công bố Báo cáo GII 2025, trong đó Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí thứ 44/139 quốc gia và nền kinh tế, tương đương kết quả năm 2024. Thành tích này giúp Việt Nam giữ vững vị trí trong nhóm 50 hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới — một tiền đề quan trọng cho cộng đồng startup và doanh nghiệp công nghệ trong nước.

Báo cáo cũng ghi nhận Việt Nam là một trong 9 quốc gia thu nhập trung bình cải thiện nhanh thứ hạng kể từ năm 2013. Trong 15 năm liên tiếp, Việt Nam đạt kết quả đổi mới sáng tạo cao hơn mức độ phát triển kinh tế, đồng thời nằm trong nhóm 3 quốc gia có tốc độ tăng năng suất lao động nhanh nhất giai đoạn 2014–2024.

Đáng chú ý, Việt Nam giữ vị trí thứ 2 trong nhóm các quốc gia thu nhập trung bình thấp và xếp thứ 3 trong ASEAN, chỉ sau Singapore và Malaysia. Đây là bước tiến quan trọng, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp khi lựa chọn Việt Nam làm điểm đến phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường.

Cụ thể hóa Nghị quyết 57 bằng công cụ đo lường chiến lược

Ngay sau khi GII 2025 được công bố, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định 2796/QĐ-BKHCN về Khung chỉ số phục vụ theo dõi, đánh giá tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Đây là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Khung đánh giá tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, lựa chọn 35/78 chỉ số trong GII

Khung chỉ số được xây dựng dựa trên 35/78 chỉ số trong GII (gồm 19 chỉ số đầu vào và 16 chỉ số đầu ra), phản ánh toàn diện từ nguồn nhân lực khoa học, mức chi R&D (%GDP), năng lực đại học, đến hoạt động khởi nghiệp sáng tạo và đầu tư mạo hiểm. Những chỉ số như số sinh viên tốt nghiệp ngành khoa học – kỹ thuật, số nhà nghiên cứu, điểm xếp hạng đại học, số thương vụ đầu tư mạo hiểm… có ý nghĩa đặc biệt đối với hệ sinh thái startup.

Bên cạnh đó, Khung đánh giá trình độ khoa học – công nghệ lựa chọn 16/27 lĩnh vực theo xếp hạng SCImago, trải rộng từ khoa học tự nhiên, kỹ thuật – công nghệ đến y dược, nông nghiệp và khoa học xã hội.

Phương pháp đánh giá dựa trên 3 trụ cột:

• Hiệu suất nghiên cứu (50%)
• Khả năng đổi mới sáng tạo (30%)
• Tác động xã hội (20%)

Cách tiếp cận này giúp đảm bảo khoa học không chỉ dừng ở công bố nghiên cứu mà phải gắn với thương mại hóa, ứng dụng thực tiễn và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế.

Cơ hội cho startup và doanh nghiệp công nghệ

Việc ban hành Khung chỉ số quốc gia không chỉ mang ý nghĩa quản trị nhà nước mà còn tạo ra “la bàn chiến lược” cho doanh nghiệp khởi nghiệp. Khi các chỉ số về đầu tư mạo hiểm, năng lực R&D, đổi mới sáng tạo được theo dõi minh bạch và định kỳ, môi trường đầu tư sẽ trở nên rõ ràng, hấp dẫn hơn đối với quỹ trong và ngoài nước.

Duy trì và nâng hạng GII giúp Việt Nam chuyển hóa tri thức thành sản phẩm thương mại, gia tăng giá trị doanh nghiệp công nghệ, đồng thời nâng cao năng suất lao động quốc gia. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, đây chính là nền tảng để startup Việt tự tin tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Với định hướng nhất quán từ Nghị quyết 57 và việc triển khai Khung chỉ số quốc gia, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo đang dần trở thành trụ cột chiến lược cho tăng trưởng bền vững, mở ra không gian phát triển rộng lớn cho cộng đồng doanh nghiệp và hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam trên hành trình hướng tới mục tiêu quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

CASIC TỔNG HỢP