Chiều ngày 12/11/2025, tại Phiên họp toàn thể lần thứ 15 của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, dự án Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) được thẩm tra với nhiều nội dung quan trọng. Từ góc nhìn khởi nghiệp, đây không chỉ là một dự án luật mang tính quản lý rủi ro, mà còn là nền tảng pháp lý định hình tương lai cho hệ sinh thái startup AI tại Việt Nam.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh yêu cầu tìm “điểm cân bằng” giữa quản lý và thúc đẩy nghiên cứu, phát triển, ứng dụng AI. Với cộng đồng doanh nghiệp trẻ, điểm cân bằng này có ý nghĩa then chốt: vừa tạo không gian thử nghiệm sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro công nghệ.

Hoàn thiện khung pháp lý để startup AI tự tin phát triển

Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật AI gồm 8 chương, 36 điều, tập trung vào phân loại hệ thống AI theo mức độ rủi ro; phát triển hạ tầng và chủ quyền AI quốc gia; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; quy định đạo đức và trách nhiệm trong hoạt động AI; cũng như cơ chế thanh tra, xử lý vi phạm.

Đáng chú ý, Luật AI sẽ kế thừa và hoàn thiện các quy định còn thiếu so với Luật Công nghiệp công nghệ số, đồng thời bổ sung khoảng trống pháp lý liên quan đến dữ liệu, quyền sở hữu trí tuệ và trách nhiệm đối với nội dung do AI tạo ra. Đây là yếu tố quan trọng giúp startup giảm thiểu rủi ro pháp lý khi phát triển sản phẩm mới.

Vấn đề phân loại rủi ro AI (từ Điều 7 đến Điều 16) được nhiều đại biểu quan tâm. Dự thảo chia hệ thống AI thành 4 cấp độ: rủi ro không chấp nhận được, cao, trung bình và thấp. Tuy nhiên, các ý kiến cho rằng cần có tiêu chí định lượng rõ ràng để tránh tạo gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp, đặc biệt là startup còn hạn chế nguồn lực.

Sandbox – Cơ hội thử nghiệm cho doanh nghiệp trẻ

Một điểm sáng được cộng đồng khởi nghiệp quan tâm là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Nếu được thiết kế linh hoạt, sandbox sẽ trở thành “vùng an toàn” để startup thử nghiệm sản phẩm AI mới trước khi thương mại hóa rộng rãi.

Bên cạnh đó, đề xuất thành lập Ủy ban Quốc gia về AI, xây dựng Cổng thông tin và Cơ sở dữ liệu quốc gia về AI, phát triển hạ tầng AI quốc gia và Quỹ Phát triển AI cho thấy định hướng hình thành hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện. Với startup, đây có thể là nguồn lực quan trọng về dữ liệu, tài chính và kết nối chính sách.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu minh bạch dữ liệu, làm rõ trách nhiệm giữa nhà phát triển, nhà cung cấp, bên triển khai và người sử dụng AI. Điều này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh AI tạo sinh phát triển mạnh, kéo theo nguy cơ deepfake, vi phạm bản quyền hoặc xử lý dữ liệu cá nhân trái phép.

Cân bằng quản lý rủi ro và thúc đẩy đổi mới

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến, tiếp tục hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét. Định hướng xây dựng luật theo mô hình “luật khung” được đánh giá phù hợp với tốc độ thay đổi nhanh của công nghệ AI năm 2025.

Với cộng đồng startup, Luật AI nếu được thiết kế hợp lý sẽ không chỉ là công cụ kiểm soát rủi ro mà còn là “tấm bản đồ” pháp lý giúp doanh nghiệp trẻ yên tâm đầu tư dài hạn. Khi hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch và hỗ trợ đổi mới, Việt Nam có cơ hội thu hút thêm vốn đầu tư, chuyên gia công nghệ và phát triển doanh nghiệp AI nội sinh.

Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT Nguyễn Thanh Hải phát biểu kết luận Phiên họp.

Trong bối cảnh AI trở thành công nghệ nền tảng của nền kinh tế số, việc ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 được kỳ vọng sẽ tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy sáng tạo có trách nhiệm và mở ra không gian phát triển bền vững cho hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ Việt Nam.

CASIC TỔNG HỢP