ㅤ

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh năm 2025, đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn, mà đã trở thành con đường bắt buộc để cộng đồng khởi nghiệp và doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng suất, gia tăng sức cạnh tranh và thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Thay vì tiếp tục dựa vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên, hệ sinh thái startup Việt đang đứng trước yêu cầu chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và giá trị sáng tạo.

Khởi nghiệp sáng tạo – Đòn bẩy tăng năng suất

Theo số liệu giai đoạn 2011–2024, năng suất lao động của Việt Nam dù tăng nhưng có xu hướng chậm lại và vẫn thấp hơn đáng kể so với Singapore, Malaysia hay Thái Lan. Điều này cho thấy nếu không có bước đột phá về công nghệ và quản trị, doanh nghiệp Việt sẽ khó tạo ra giá trị gia tăng cao.

Đối với startup, đổi mới sáng tạo chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Những quốc gia đầu tư mạnh cho R&D, khuyến khích sáng tạo nội sinh và phát triển doanh nghiệp công nghệ cao đều đạt mức tăng năng suất vượt trội. Tuy nhiên, tại Việt Nam, chi cho R&D hiện vẫn dưới 1% GDP – thấp hơn nhiều so với mục tiêu 2%.

Đổi mới sáng tạo đem lại hiệu suất cao cho doanh nghiệp

Thực tế cho thấy hơn 30% doanh nghiệp Việt Nam vẫn vận hành thủ công; tỷ lệ ứng dụng robot và tự động hóa còn rất hạn chế. Nếu startup không đầu tư đổi mới công nghệ, nguy cơ mắc kẹt trong mô hình gia công giá rẻ là điều khó tránh khỏi.

Bài toán công nghệ và liên kết hệ sinh thái

Một thách thức lớn khác là khả năng tiếp nhận và chuyển giao công nghệ còn yếu. Trong hàng chục nghìn dự án FDI, số hợp đồng chuyển giao công nghệ chất lượng cao còn hạn chế. Điều này đồng nghĩa với việc startup Việt muốn bứt phá phải chủ động xây dựng năng lực công nghệ nội sinh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn bên ngoài.

Nguồn nhân lực cũng là điểm nghẽn. Việt Nam đang thiếu chuyên gia trong các lĩnh vực AI, dữ liệu lớn, bán dẫn và tự động hóa – những ngành nền tảng cho startup công nghệ năm 2025. Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường vẫn còn đáng kể, đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp – trường đại học – viện nghiên cứu.

Tư duy chiến lược cho startup thời kỳ mới

Để nâng cao năng suất, cần tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng như điện tử, vật liệu mới, năng lượng sạch, công nghệ số. Startup không chỉ đổi mới sản phẩm mà còn phải đổi mới quy trình, quản trị và mô hình kinh doanh.

Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua ưu đãi thuế R&D, hỗ trợ tài chính và phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm. Đồng thời, việc xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo vùng, vườn ươm công nghệ và hạ tầng số sẽ tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp trẻ tăng tốc.

Mô hình hợp tác công – tư trong phát triển nền tảng đổi mới sáng tạo cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt, giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng vận hành. Thực tiễn từ một số doanh nghiệp lớn cho thấy khi áp dụng công nghệ xanh, tối ưu nguyên liệu và tự động hóa sản xuất, năng suất tăng lên đồng thời giảm phát thải, hướng tới phát triển bền vững.

Năng suất – Thước đo thành công của khởi nghiệp

Năng suất lao động chính là thước đo sức mạnh của nền kinh tế và của từng startup. Bài học từ Hàn Quốc, Singapore hay Israel cho thấy, chỉ khi đặt đổi mới sáng tạo ở vị trí trung tâm, doanh nghiệp mới có thể tạo bước nhảy vọt.

Năm 2025 là thời điểm bản lề để hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ. Đổi mới sáng tạo phải trở thành hành động cụ thể – từ đầu tư công nghệ, nâng cao kỹ năng nhân sự đến xây dựng chiến lược dài hạn. Khi đó, năng suất lao động mới thực sự tăng trưởng bền vững, tạo nền tảng để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển thịnh vượng vào năm 2045.

CASIC TỔNG HỢP