Nếu Dự án Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) được Quốc hội thông qua trong năm 2025, Việt Nam sẽ trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành Luật AI. Đây không chỉ là dấu mốc thể chế quan trọng mà còn tạo cú hích mạnh mẽ cho cộng đồng khởi nghiệp công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực AI, bán dẫn và sản xuất công nghệ cao.

Thông tin này được chia sẻ tại Hội thảo chuyên đề “AI - Thúc đẩy hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao và bán dẫn của Việt Nam” trong khuôn khổ Triển lãm Semi Expo Việt Nam 2025, diễn ra ngày 8/11/2025. Chỉ một ngày trước đó, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ký trình Quốc hội Dự án Luật AI, thể hiện quyết tâm đưa AI trở thành công nghệ chiến lược quốc gia.

Theo lãnh đạo Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, tinh thần cốt lõi của Luật AI năm 2025 không phải là siết chặt quản lý, mà là kiến tạo hành lang pháp lý thông thoáng, an toàn, dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đây được xem là “thể chế đi trước mở đường”, giúp doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là startup AI, yên tâm đầu tư nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Với cộng đồng khởi nghiệp, Luật AI năm 2025 nếu được thông qua sẽ tạo nền tảng pháp lý rõ ràng cho việc thử nghiệm, triển khai và thương mại hóa các giải pháp AI. Khi môi trường pháp lý minh bạch, rủi ro chính sách giảm, nhà đầu tư cũng sẽ tự tin hơn khi rót vốn vào các startup công nghệ lõi.

Bên cạnh thể chế, ba trụ cột chiến lược được xác định gồm hạ tầng tính toán, nguồn lực tài chính và nhân lực chất lượng cao. Nhà nước sẽ đóng vai trò dẫn dắt đầu tư các trung tâm tính toán hiệu năng cao (HPC) quy mô lớn, hướng tới tự chủ năng lực tính toán. Điều này mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp khởi nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị bán dẫn, thiết kế chip, đóng gói và kiểm thử – những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.

Việc phát triển hạ tầng AI cũng được xem là “đơn đặt hàng” khổng lồ cho ngành công nghiệp bán dẫn trong nước. Với các startup, đây là cơ hội tham gia cung cấp giải pháp phần mềm, tối ưu thuật toán, tích hợp hệ thống hoặc phát triển ứng dụng AI phục vụ các siêu máy tính và nhà máy thông minh.

Về tài chính, năm 2025 Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến thành lập Quỹ Phát triển AI Quốc gia, đồng thời triển khai cơ chế “AI voucher” để hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp ứng dụng công nghệ AI. Cơ chế này không chỉ tạo lực cầu thị trường mà còn giúp các startup có khách hàng sớm, tăng khả năng thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm.

Song song đó là chiến lược xây dựng thế hệ nhân lực “kép” – vừa am hiểu phần cứng bán dẫn, vừa làm chủ thuật toán AI. Đây chính là nền tảng nhân lực quan trọng để hệ sinh thái khởi nghiệp AI phát triển bền vững trong giai đoạn từ năm 2025 đến 2030 và tầm nhìn 2045.

Ông Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia khẳng định: AI không chỉ là công nghệ mà là tương lai của quốc gia thông minh, độc lập và tự chủ.

Nhà nước được xác định giữ vai trò “nhạc trưởng”, kết nối Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp, đồng thời là khách hàng lớn đặt ra những bài toán quy mô quốc gia để cộng đồng doanh nghiệp cùng tham gia giải quyết. Với startup, đây là cơ hội tiếp cận các dự án lớn, từ chính phủ điện tử, đô thị thông minh đến sản xuất công nghiệp và quản lý chuỗi cung ứng.

Tại Triển lãm ngày 8/11/2025, các chuyên gia cũng nhấn mạnh AI đang thay đổi căn bản cách thức thiết kế, sản xuất và quản lý trong các ngành công nghệ cao. OECD dự báo AI có thể đóng góp hơn 15 nghìn tỉ USD cho kinh tế toàn cầu vào năm 2030. Trong lĩnh vực bán dẫn, AI giúp nâng cao năng suất, độ chính xác và khả năng phục hồi chuỗi cung ứng, tạo nền tảng cho nhà máy tự động, thông minh.

Việt Nam đã xác định AI là ưu tiên chiến lược quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045, đồng thời ban hành danh mục công nghệ chiến lược đặt AI ở mức ưu tiên cao nhất. Những bước đi quyết liệt trong năm 2025 cho thấy môi trường khởi nghiệp AI tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới: có chiến lược, có thể chế và có định hướng đầu tư rõ ràng.

Trong bối cảnh đó, cộng đồng startup cần chủ động nắm bắt cơ hội, đầu tư vào công nghệ lõi, xây dựng sản phẩm có khả năng cạnh tranh toàn cầu. Luật AI, nếu được thông qua trong năm 2025, sẽ không chỉ là văn bản pháp lý mà còn là tín hiệu mạnh mẽ khẳng định Việt Nam sẵn sàng bước vào kỷ nguyên kinh tế tri thức với khát vọng làm chủ công nghệ chiến lược.

CASIC TỔNG HỢP