Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW đặt mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến năm 2030, tầm nhìn 2045, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đứng trước yêu cầu phải tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Với hệ sinh thái khởi nghiệp, đây không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để hình thành những doanh nghiệp sáng tạo gắn với đặc thù vùng.

ĐBSCL có hơn 17 triệu dân, diện tích tự nhiên khoảng 4,1 triệu ha, giữ vai trò trụ cột về nông nghiệp và xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, để chuyển từ “vùng sản xuất” sang “vùng giá trị cao”, khu vực này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Liên kết “ba nhà” theo nguyên tắc cùng thiết kế, cùng triển khai, cùng chia sẻ chính là nền tảng cho các mô hình khởi nghiệp bền vững.

Trong định hướng mới, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo. Điều này mở ra không gian lớn cho startup công nghệ nông nghiệp, công nghệ thủy sản, dữ liệu môi trường, logistics và thương mại điện tử nông sản. Khi doanh nghiệp trẻ chủ động đặt hàng nghiên cứu từ viện, trường và được Nhà nước hỗ trợ cơ chế, khả năng thương mại hóa sản phẩm sẽ cao hơn thay vì dừng lại ở các đề tài hàn lâm.

Lễ Công bố chỉ dẫn địa lý Bến Tre cho 7 sản phẩm chủ lực

Thực tế cho thấy nhiều địa phương trong vùng đã thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng cổng thông tin, hỗ trợ khởi nghiệp và xúc tiến thương mại công nghệ. Tuy nhiên, sự liên kết còn rời rạc, thiếu một cơ chế điều phối cấp vùng đủ mạnh. Đối với startup, điều này vừa là rào cản, vừa là khoảng trống để khai thác. Những mô hình nền tảng kết nối cung – cầu công nghệ, sàn giao dịch số cho nông sản hay hệ thống truy xuất nguồn gốc dùng chung có thể trở thành ý tưởng kinh doanh tiềm năng.

Hệ thống viện, trường tại ĐBSCL có thế mạnh về nông nghiệp, thủy sản, môi trường và biến đổi khí hậu. Nếu kết nối chặt với doanh nghiệp khởi nghiệp, các kết quả nghiên cứu có thể nhanh chóng chuyển thành sản phẩm thương mại. Sinh viên tham gia dự án thực tế, giảng viên đồng hành cùng doanh nghiệp, còn Nhà nước đóng vai trò “bà đỡ” về cơ chế và tài chính – đó là mô hình hệ sinh thái lý tưởng.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp vùng ĐBSCL phần lớn có quy mô nhỏ, hạn chế nguồn lực R&D. Vì vậy, tư duy khởi nghiệp cần chuyển từ đơn lẻ sang hợp tác. Thay vì tự đầu tư toàn bộ, startup có thể tham gia cụm liên kết ngành, trung tâm đổi mới sáng tạo hoặc quỹ đầu tư công – tư cấp vùng để chia sẻ rủi ro và tăng khả năng tiếp cận vốn.

Hạ tầng số và dữ liệu cũng là nền móng quan trọng. Khi dữ liệu về nông nghiệp, thủy sản, môi trường và doanh nghiệp được chuẩn hóa và chia sẻ có kiểm soát, cơ hội phát triển các giải pháp AI, phân tích thị trường, dự báo rủi ro khí hậu sẽ rộng mở. Đây là mảnh đất màu mỡ cho các doanh nghiệp công nghệ trẻ.

Trong chiến lược dài hạn, Cần Thơ được kỳ vọng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng, nơi hội tụ quỹ đầu tư, không gian làm việc chung, trung tâm nghiên cứu và sàn giao dịch công nghệ. Nếu liên kết “ba nhà” vận hành thực chất, những nhóm sinh viên, nhà nghiên cứu và doanh nhân trẻ có thể cùng tạo ra sản phẩm giải quyết bài toán thực tiễn của vùng.

Thực hiện Nghị quyết 57 tại ĐBSCL không dừng ở khẩu hiệu, mà phải thể hiện qua những startup thương mại hóa thành công kết quả nghiên cứu, những hợp đồng chuyển giao công nghệ cụ thể và những mô hình sản xuất ứng dụng số hóa hiệu quả. Khi Nhà nước kiến tạo, nhà trường đồng hành và doanh nghiệp dám đổi mới, hệ sinh thái khởi nghiệp vùng sẽ có cơ hội bứt phá mạnh mẽ.

CASIC TỔNG HỢP