Chuyển đổi kép – kết hợp giữa phát triển kinh tế số và kinh tế xanh – đang mở ra một không gian khởi nghiệp hoàn toàn mới tại Việt Nam năm 2025. Đây không chỉ là chiến lược phát triển quốc gia nhằm hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, mà còn là cơ hội để cộng đồng startup công nghệ tạo ra các mô hình kinh doanh bền vững, có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Trên thế giới, Liên minh châu Âu đã xác định chuyển đổi kép là định hướng chủ đạo với hai trụ cột: kinh tế số và kinh tế xanh. Việt Nam – một quốc gia đang tăng tốc chuyển đổi số và cam kết mạnh mẽ về giảm phát thải – được xem là thị trường giàu tiềm năng cho các doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển giải pháp công nghệ phục vụ tăng trưởng xanh.

Cơ hội khởi nghiệp từ hạ tầng ICT và bài toán phát thải

Nghiên cứu của nhóm tác giả GS.TS Trần Thị Thanh Tú (Trường Quốc tế, ĐHQGHN) và TS Nguyễn Thị Phương Anh (Trường Đại học Kinh tế, ĐHQGHN) phân tích mối quan hệ giữa ICT và phát thải khí nhà kính tại Việt Nam giai đoạn 2014–2023 cho thấy bức tranh hai chiều: công nghệ số vừa là động lực tăng trưởng, vừa tạo áp lực môi trường nếu thiếu chiến lược đầu tư bền vững.

ICT – bao gồm hạ tầng viễn thông, Internet, thiết bị và dịch vụ số – là nền tảng cho hệ sinh thái startup công nghệ. Tuy nhiên, sự gia tăng trung tâm dữ liệu, thiết bị điện tử và nhu cầu kết nối cũng kéo theo tiêu thụ điện năng lớn.

Ông Nguyễn Thế Phương, Giám đốc Tư vấn FPT Digital.

Giai đoạn 2014–2023, phát thải CO₂ bình quân đầu người tại Việt Nam tăng từ 1,96 tấn lên 3,33 tấn (tăng khoảng 70%). Cùng thời gian đó, tỷ lệ hộ gia đình có Internet tăng từ 18,6% lên 87,7%, băng thông quốc tế tăng hơn 13 lần. Điều này cho thấy tăng trưởng số tạo ra cơ hội kinh doanh lớn cho startup, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải phát triển công nghệ theo hướng tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Đối với startup, đây chính là khoảng trống thị trường: phát triển trung tâm dữ liệu xanh, giải pháp tối ưu năng lượng, nền tảng quản lý carbon, công nghệ IoT tiết kiệm điện, hay phần mềm quản trị chuỗi cung ứng bền vững.

Việt Nam trước ngã rẽ chiến lược cho doanh nghiệp khởi nghiệp

Đến năm 2025, Việt Nam đã đạt nhiều bước tiến quan trọng. Hạ tầng viễn thông phủ rộng toàn quốc, chi phí dữ liệu di động giảm hơn 70% so với 10 năm trước. Đồng thời, tỷ trọng năng lượng tái tạo trong hệ thống điện quốc gia đạt khoảng 25% vào năm 2023 – nền tảng quan trọng cho các mô hình startup công nghệ xanh.

Tuy nhiên, nếu đầu tư cho chuyển đổi số không gắn với chuyển đổi xanh, nguy cơ “bẫy phát thải” có thể xuất hiện. Điều này đòi hỏi startup phải chủ động tích hợp tiêu chí ESG, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn ngay từ giai đoạn xây dựng mô hình kinh doanh.

Chuyển đổi kép vì thế không chỉ là chính sách vĩ mô mà còn là chiến lược sống còn đối với doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ trong giai đoạn mới.

Từ dữ liệu đến hành động: Không gian tăng trưởng cho startup xanh

Từ các khuyến nghị nghiên cứu, nhiều hướng đi mở ra cho cộng đồng khởi nghiệp năm 2025:

Thứ nhất, phát triển hạ tầng ICT tiết kiệm năng lượng. Startup có thể tham gia xây dựng giải pháp làm mát trung tâm dữ liệu hiệu suất cao, ảo hóa máy chủ, quản lý năng lượng thông minh hoặc cung cấp dịch vụ điện toán đám mây sử dụng năng lượng tái tạo.

Thứ hai, thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực công nghệ. Các dự án tái chế thiết bị điện tử, thu hồi linh kiện, kéo dài vòng đời sản phẩm hay nền tảng mua bán – tái sử dụng thiết bị công nghệ sẽ trở thành xu hướng kinh doanh tiềm năng.

Thứ ba, tận dụng hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ. Startup Việt Nam có thể tham gia sâu vào các chương trình năng lượng sạch, đổi mới sáng tạo xanh, phát triển giải pháp quản lý carbon để phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Thứ tư, thích ứng với khung pháp lý mới như Dự thảo Luật Chuyển đổi số năm 2025, các tiêu chuẩn phát thải cho trung tâm dữ liệu và thiết bị công nghệ. Doanh nghiệp đi trước trong tuân thủ tiêu chuẩn xanh sẽ có lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Khởi nghiệp bền vững – lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên số

Chuyển đổi kép không chỉ là một mục tiêu chính sách, mà là cơ hội để thế hệ startup Việt Nam định hình mô hình tăng trưởng mới – nơi công nghệ, môi trường và lợi nhuận không đối lập mà bổ trợ cho nhau.

Khi các doanh nghiệp khởi nghiệp chủ động kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh, họ không chỉ giải quyết bài toán phát triển bền vững quốc gia mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh mới trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Năm 2025 có thể được xem là giai đoạn bản lề, khi startup công nghệ Việt Nam đứng trước lựa chọn chiến lược: tăng trưởng nhanh nhưng tiêu tốn tài nguyên, hay tăng trưởng thông minh, xanh và bền vững. Con đường thứ hai chính là nền tảng để hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam vươn xa trong kỷ nguyên kinh tế số toàn cầu.

CASIC TỔNG HỢP